Kazuo Inamori được biết đến như một trong những hiền nhân quản trị của Nhật Bản. Ông xây dựng hai công ty trong danh sách Fortune 500 và ở tuổi 78 đã tham gia vực dậy Japan Airlines khi hãng hàng không này đứng bên bờ phá sản.

Đằng sau những thành tựu ấy không phải là một cuộc đời luôn thuận lợi. Chính ông từng thừa nhận rằng khi còn trẻ, mọi thứ thường đi ngược lại mong đợi và ông đã thất bại rất nhiều lần.

Điều khác biệt là ngay cả trong những giai đoạn khó khăn nhất, ông vẫn không buông bỏ bản thân. Ông tiếp tục rèn trí tuệ, nhân cách và cách tư duy. Từ hành trình ấy, có ba bài học đáng để mỗi người suy ngẫm — đặc biệt nếu muốn đến tuổi 40, 50 vẫn có một nền tảng vững vàng cho cuộc sống và sự nghiệp.

1. Học cách đầu tư vào tâm trí của bản thân

Inamori từng nói đến trạng thái “không thân với sách”: khi con người bị cuốn quá nhiều vào trò chơi, video ngắn và những nội dung giải trí hời hợt, họ dần xa rời việc đọc và mất đi khả năng suy nghĩ sâu.

Niềm vui vụn vặt có thể khiến tâm trí liên tục chạy theo cảm giác hưởng thụ tức thời. Muốn tiến bộ, một người cần biết dành phần thời gian hữu hạn của mình để đầu tư cho trí óc.

Khi mới đi làm, Inamori sớm nhận ra kiến thức và năng lực của mình còn thiếu. Vì vậy, ông tận dụng từng khoảng thời gian nhỏ để đọc những tác phẩm kinh điển và các tài liệu chuyên môn.

Trong khi người khác trò chuyện, chơi bài hay ra ngoài ăn uống, ông nghiên cứu những cuốn sách kỹ thuật và suy ngẫm về triết học, tôn giáo. Sách có mặt trong văn phòng, trong nhà và cả cạnh bồn tắm. Dù bận hay mệt, mỗi ngày ông vẫn cố đọc một vài trang.

Khi gặp một ý tưởng khiến mình rung động, ông dùng bút đỏ đánh dấu rồi đọc đi đọc lại. Việc học bền bỉ ngày này qua ngày khác giúp ông từng bước trở nên nổi bật và sau cùng trở thành người dẫn đầu trong ngành.

Ông từng nhắn nhủ: mỗi lần đọc một tác phẩm kinh điển là một lần xây thêm nền móng cho chính mình.

Một cuốn sách hay, một góc nhìn sâu sắc hay một đoạn văn truyền cảm hứng, nếu được tích lũy đủ lâu, sẽ tạo thành một pháo đài tinh thần. Khi bối rối, ta có thể tìm thấy chỉ dẫn trong trí tuệ của người đi trước. Khi vấp ngã, ta có thể mượn sức mạnh từ những người đã đi qua con đường ấy.

Đọc nhiều, đọc sách hay và suy ngẫm sâu là một cách bền vững để tiếp tục “leo núi”.

2. Học cách hoàn thiện nhân cách

Ngay từ khi còn trẻ, Inamori đã hình thành thói quen tự nhìn lại mình. Mỗi sáng, ông tự hỏi: hôm qua mình có làm ai buồn không, có đối xử tử tế không, có nói lời kiêu ngạo hay hành động ích kỷ nào không?

Khi nhận ra điều chưa phù hợp, ông xin lỗi và thúc giục bản thân sửa ngay. Ông ví tâm hồn như một khu vườn: nếu không chủ động gieo hoa và chăm cây, cỏ dại sẽ tự mọc đầy.

Không ai sống mà không mắc sai lầm. Nhưng mỗi sai lầm và thiếu sót đều có thể trở thành cơ hội để hoàn thiện bản thân — nếu ta chịu dừng lại, nhìn thẳng vào nó và sửa đổi.

Konosuke Matsushita cũng tin rằng khi mọi việc đang suôn sẻ, con người càng cần cảnh giác. Dù bận rộn, ông vẫn dành thời gian mỗi ngày để suy ngẫm và rà soát. Nhờ vậy, các quy trình trong doanh nghiệp ngày càng rõ ràng, hiệu quả hơn.

Soichiro Honda thời trẻ từng khá bốc đồng. Khi trách nhiệm lớn dần, ông bắt đầu nhìn lại sai lầm và chú trọng tu dưỡng. Theo thời gian, ông trở nên điềm tĩnh, gần gũi và nhận được sự tôn trọng của những người xung quanh.

Một người giỏi đến đâu cũng không thể biết hết mọi thứ. Chỉ khi biết hướng vào bên trong, ta mới kịp nhận ra vấn đề và sơ suất của chính mình.

Kẻ kiêu ngạo dễ mắc bẫy; người biết tự xét mình có cơ hội đi đường dài.

3. “Lợi người” cũng chính là lợi ta

Inamori tin vào một cách nghĩ có thể gọi là “triết lý một bình nước”: cuộc đời ai cũng sẽ có lúc thiếu nước. Khi người khác cần, ta đưa bình nước của mình để giúp họ. Đến lúc ta khó khăn, rất có thể chính những điều tử tế ấy sẽ quay trở lại.

Trong nhiều năm kinh doanh, ông luôn cố gắng không đối xử tệ với nhân viên. Ngay cả khi Kyocera ở giai đoạn khó khăn, ông vẫn tìm cách bảo vệ việc làm và thu nhập của họ. Đáp lại, nhân viên nỗ lực hết mình để cùng công ty vượt qua thử thách.

Khi tham gia tái thiết Japan Airlines, dù không nhận lương, ông vẫn chú trọng cải thiện đời sống nhân viên và hướng họ suy nghĩ nhiều hơn từ góc độ hành khách: khách hàng thực sự cần điều gì, và mình có thể phục vụ họ tốt hơn ra sao?

Từ những thay đổi nhỏ trong thái độ, cách chào hỏi và sự quan tâm đến từng hành khách, tinh thần phục vụ của hãng dần được cải thiện. Sau 2 năm 8 tháng, Japan Airlines được niêm yết trở lại.

Inamori cho rằng sức một người luôn có giới hạn. Muốn tạo nên một thành tựu lớn, ta cần một “sức mạnh khác” — sức mạnh hình thành khi biết đặt lợi ích chính đáng của mọi người lên trên lợi ích ích kỷ của riêng mình.

Hôm nay bạn cầm ô cho người khác, ngày mai có thể sẽ có người mở đường cho bạn. Khi biết quan tâm và tạo giá trị cho người khác, người được hưởng lợi sau cùng cũng có thể chính là mình.

Người ta thường hỏi Inamori: tuổi trẻ, điều gì là quan trọng nhất? Ông chỉ trả lời bằng tám chữ: “Cải thiện tâm tính, rèn luyện tâm hồn.”

Cuộc sống, xét cho cùng, là sự tích lũy của từng phút, từng giây. Những thay đổi lớn và thành tựu đáng kể đều được xây nên từ những viên gạch nhỏ, đặt xuống đều đặn qua ngày này sang ngày khác.

Số phận không hoàn toàn cố định. Bất cứ lúc nào, ta cũng có thể điều chỉnh tốc độ, thay đổi hướng đi và bắt đầu xây lại nền móng cho đích đến mình mong muốn.

Bài viết thuộc LEVANDUAN.VN – chia sẻ từ trải nghiệm và góc nhìn cá nhân của Lê Văn Duẩn.