Nếu được quay lại tuổi 28–38 — giai đoạn tôi kiếm được nhiều tiền nhất trong cuộc đời — có lẽ tôi sẽ hành động khác đi. Thay vì kiếm được bao nhiêu rồi tiêu gần hết bấy nhiêu, tôi sẽ tập trung hơn vào hai việc: tích lũy và từng bước xây thêm nguồn thu nhập thứ hai, thứ ba.
Đây không phải một suy nghĩ hoàn toàn mới. Nhưng có những điều mình đã đọc, đã nghe nhiều lần mà vẫn chưa thật sự thấm. Chỉ đến khi cơ thể bất ngờ buộc mình phải dừng lại, ý nghĩa của hai chữ “dự phòng” và “lựa chọn” mới trở nên rõ ràng hơn.
Tôi nhớ đến câu chuyện về hai vị hòa thượng sống ở hai ngôi chùa trên hai ngọn núi cạnh nhau. Trên núi không có nước, nên ngày nào cả hai cũng phải xuống khe gánh nước về dùng. Họ thường gặp nhau trên đường và cứ như vậy suốt năm năm.
Rồi một ngày, vị hòa thượng thứ hai không còn thấy người bạn của mình xuống núi. Một ngày, một tuần rồi một tháng trôi qua, ông lo bạn bị bệnh nên tìm sang thăm. Nhưng khi tới nơi, ông lại thấy người bạn đang bình thản tập Thái cực quyền trước sân chùa.
Hóa ra suốt năm năm, sau khi gánh nước và hoàn thành công việc hằng ngày, vị hòa thượng kia đều dành phần thời gian còn lại để đào một cái giếng. Có hôm làm được nhiều, có hôm chỉ được một chút. Nhưng ông không dừng lại. Đến khi chạm được mạch nước, ông không còn phải xuống núi gánh nước mỗi ngày nữa.
Câu chuyện ấy có thể chỉ là một ẩn dụ, nhưng điều nó gợi ra rất thực tế:
- Gánh nước là công việc tạo ra thu nhập để phục vụ cuộc sống hôm nay.
- Đào giếng là phần công sức mình dành cho tương lai: tích lũy, học thêm kỹ năng, xây một tài sản, một hệ thống, một kênh nội dung hoặc một nguồn thu có khả năng tiếp tục tạo ra giá trị theo thời gian.
Điều đáng tiếc là khi còn khỏe và kiếm tiền tốt, chúng ta thường dễ tin rằng ngày mai mình vẫn có thể tiếp tục như hôm nay. Tiền kiếm được đi vào những nhu cầu trước mắt, còn việc “đào giếng” thì được để lại cho một thời điểm nào đó thuận lợi hơn. Nhưng thời điểm thuận lợi ấy có thể không tự đến.
Nếu được làm lại, tôi sẽ đi theo ba nguyên tắc đơn giản hơn:
- Làm việc và dùng kiến thức, kỹ năng của mình để tạo ra thu nhập.
- Khi có phần dư thì nhất định phải tích lũy, dù ban đầu chưa nhiều.
- Dành một phần nguồn lực tích lũy ấy để thử nghiệm những cơ hội phù hợp, có kiểm soát rủi ro và hướng tới dòng tiền đều đặn.
Nguồn thu nhập thứ hai không nhất thiết phải bắt đầu bằng số vốn lớn. Tùy vào nguồn lực của mỗi người, điểm bắt đầu có thể là:
- Một kỹ năng làm thêm.
- Nội dung số hoặc Affiliate.
- Một sản phẩm nhỏ.
- Tài sản cho thuê.
- Một khoản đầu tư đã được tìm hiểu kỹ.
Mỗi con đường đều cần thời gian, công sức, khả năng học hỏi và thường vẫn cần được chăm sóc. Không có dòng tiền nào hoàn toàn tự động và không có rủi ro.
Tôi từng nghĩ tự do phải là một điều gì đó rất lớn. Bây giờ tôi thấy tự do trước hết là có quyền lựa chọn. Khi khỏe mạnh, mình có thể chọn tiếp tục làm việc hay dành thời gian cho điều quan trọng hơn. Khi sức khỏe hoặc cuộc sống có biến cố, những nguồn thu đã được xây từ trước có thể giúp mình bớt bị động.
Bởi vậy, giai đoạn 25–40 tuổi không chỉ là lúc cố gắng kiếm nhiều tiền hơn. Đó còn là quãng thời gian đáng để:
- Rèn năng lực kiếm tiền.
- Hình thành thói quen tích lũy.
- Đều đặn đào chiếc giếng của riêng mình.
Không cần đợi có thật nhiều tiền mới bắt đầu. Quan trọng hơn là biết mình đang xây điều gì và kiên trì với nó đủ lâu.
Tôi viết những dòng này trước hết như một lời nhắc dành cho chính mình. Đây là trải nghiệm và góc nhìn cá nhân, không phải công thức tài chính áp dụng cho tất cả mọi người. Mỗi người có hoàn cảnh, nguồn lực và mức chịu rủi ro khác nhau; trước một quyết định liên quan đến tiền, vẫn cần tự tìm hiểu và cân nhắc thật kỹ.
Trong thời gian tới, tôi muốn dành nhiều thời gian hơn để trao đổi với những người cũng đang trăn trở về tích lũy, nghề tay trái và cách xây thêm nguồn thu nhập cho tương lai. Nếu bạn cũng quan tâm đến hành trình này, có thể kết nối với tôi qua Facebook. Chúng ta bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện thực tế — không hứa hẹn làm giàu nhanh, chỉ cùng nhau nhìn rõ nguồn lực, lựa chọn và bước đi phù hợp hơn.
Bài viết thuộc LEVANDUAN.VN – chia sẻ từ trải nghiệm và góc nhìn cá nhân của Lê Văn Duẩn.